Home » Actueel » Zo bereik je iedere leerling in de klas

Zo bereik je iedere leerling in de klas

Zo bereik je iedere leerling in de klas | PCM

Eerst de relatie, dan prestatie. Onderwijspedagoog en PCM-trainer Hans Bakker ziet kans om het Process Communication Model® als methodiek in te zetten voor het primair onderwijs. Daarbij is zijn devies: eerst de relatie, dan de prestatie. In gesprek met Hans vertelde hij ons er alles over én deelt hij waardevolle ervaringen.

Veel leraren worstelen met dezelfde vragen

"In mijn werk zie ik leraren soms worstelen met ingewikkelde vragen. Hoe versterk ik mijn leerkracht-zijn? Hoe bereik ik alle leerlingen en wat is ervoor nodig om met meer energie voor de klas te staan? PCM biedt inzicht in de achtergrond en oorzaken van gedrag, waaronder stressgedrag. Het gaat uit van zes persoonlijkheidstypen: Doorzetter, Gestructureerd denker, Harmoniser, Rebel, Promotor en Dromer. Iedereen heeft alle typen in zich, in meer of meerdere mate. En ieder type kijkt op zijn eigen manier naar de wereld. De inzet van al deze manieren in contact met anderen versterkt de relatie. Communicatie wordt dan een wisselwerking."

Het lukt je maar niet met die ene leerling…

"Neem bijvoorbeeld het persoonlijkheidstype Harmoniser. Dit type ervaart de wereld vanuit gevoelens, compassie en mededogen. De psychologische behoefte daarbij is erkend te willen worden om de persoon wie jij bent. Je wilt het graag goed hebben met alle leerlingen. Maar die ene leerling gaat steeds over jouw grenzen heen. Het lukt je niet om contact met hem te maken. Hoe komt dat? Grote kans dat deze leerling op een andere manier naar de wereld kijkt dan jij. En dat het helemaal niet zijn intentie is om over jouw grenzen heen te gaan, maar dat hij graag zijn mening deelt vanuit zijn Doorzetter-bril.

Wat kun je doen?

Vraag in een gesprek naar argumenten en onderbouwing. “Hoe kijk jij hier tegenaan?” en luister oprecht naar zijn antwoord. Alleen al door ruimte te geven om zich te uiten, bied je positieve erkenning. Serieus genomen worden voor de mening die je hebt is een psychologische behoefte van het persoonlijkheidstype Doorzetter."

Werk eerst aan de relatie met je leerlingen

"Naar mijn idee is het onderwijs steeds meer programmagericht en staan leraren onder druk om ‘taken af te vinken’. Daardoor wordt de prestatiekant van het onderwijs belangrijker dan de relatiekant. PCM biedt handvatten voor de leerkracht om terug te gaan naar de relatie en te onderzoeken hoe je die kunt versterken. Daarom is mijn devies ook: eerst de relatie, dan de prestatie. Als je dat doet, dan komen leerkrachten terug in het hart van het onderwijs én zichzelf: de pedagogische relatie met kinderen."

Die dromer gaat juist keihard aan de bak met jouw instructie

"Dit alles begint bij inzicht in jezelf. Veel leraren in mijn werkveld geven aan leerlingen in de klas te hebben waarmee ze moeite hebben, omdat ze het gevoel hebben hen niet te kunnen bereiken. Bijvoorbeeld de drukke leerling die steeds van z’n plek loopt. Of de afwezige leerling die naar het plafond staart tijdens een uitleg. Laten dat nou net de kinderen zijn die vanuit het Rebeltype of Dromertype naar de wereld kijken. En als je dan weet dat driekwart van alle leraren in de basis Gestructureerd denker, Doorzetter en Harmoniser zijn, dan snap je waar de miscommunicatie vandaan komt. Met PCM als instrument weet je dan wat je kunt doen. Bijvoorbeeld door als leerkracht in te zoomen op hun psychologische behoeften en daarop aan te haken, dan versterk je de relatie. Gevolg: minder verstorend gedrag en meer motivatie om hun werk te doen. Een ogenschijnlijke 'afwezige' Dromer zit vaak niet zomaar te niksen. Die gaat juist keihard aan de bak met jouw gerichte instructie en maakt er zijn eigen wereld van."

En wat heb jij zelf nodig?

"Inzicht in jezelf is een must. Anders kun je nooit oversteken naar een kind. Vorig jaar vroeg een leerkracht mij mee te kijken bij een les. Haar hulpvraag was: wat moet ik anders doen om minder uitgeblust voor de klas te staan? We kwamen erachter dat ze tijdens de les haar eigen batterij niet voldoende oplaadde. Daardoor stond ze met stress voor de klas. Dat inzicht in de eigen behoefte, een profiel van jezelf, is een cadeautje voor het leven. Zicht op je eigen leerkrachtgedrag waardoor je stress vermindert of zelfs elimineert, geeft je zoveel voldoening waardoor je energie hebt om over te steken naar juist die kinderen die jij weerbarstig vindt."

Gebruik je eigen kracht en kwaliteiten om contact te maken

"Een ander voorbeeld is van een leraar, die op een speelse, humorvolle manier contact maakt met een leerling met veel Rebel energie, voordat een instructie wordt gegeven. Een high five of knipoog. De leerling voelt zich in zo’n kort moment gezien en geaccepteerd en let daarna wél op tijdens een instructie. Wat daarvoor nodig was? Zelfinzicht bij de leerkracht. De leerkracht, met Gestructureerd denker in de basis, vond deze leerling met veel Rebel energie in eerste instantie 'druk en onhandelbaar'. Maar toen de leerkracht zijn eigen Rebel energie aansprak, kwam het inzicht dat er iets anders onder zat dan dwarsheid. Dat vraagt van je dat je alle verschillende typen in jezelf verenigt. Daarmee leg je een basis voor reflectie en effectieve communicatie. Ontdek je eigen kracht en benut je kwaliteiten om vervolgens het contact met leerlingen te versterken. Dat geeft pas echt voldoening in je werk."

Voor elk leerkracht is het een uitdaging om iedere leerling in de groep te bereiken. Zonder aansluiting ofwel effectieve communicatie heb je geen of weinig resultaat. Het Process Communication Model® geeft handvatten om bij jezelf en bij anderen te observeren of je je veilig voelt of bedreigd en het geeft handvatten om écht contact te maken, plezier te hebben en optimale leerresultaten te bereiken. Op onze website lees je meer over het Process Communication Model in het onderwijs.