Home » Actueel » Ziendromen, welke herken jij in de klas?

Ziendromen, welke herken jij in de klas?

Leerling basisschool Process Communication Nederland

Ziendromen, je weet wel: al die afwijkingen die we in onze onderwijspraktijk tegenkomen en waarover wij juffen en meesters in geuren en kleuren kunnen vertellen op feestjes, in de personeelskamer en op congressen over ziendromen. Op soms hilarische wijze waarbij we de leerling nadoen in woord, toon, gebaar, lichaamshouding en mimiek.

Ik heb alle 10 bestaande ziendromen eens op een rijtje gezet. Welke herken jij in je klas?


1. Brandoefeningsziendroom
Het kind dat (schijnbaar) bij het minste of geringste in paniek raakt.
Te herkennen aan de (hard op het 'verkeerde' moment geroepen) opmerkingen:
'Juf, ik ben mijn pen kwijt/ ik kan mijn schrift niet vinden/ mijn schrift is vol/ nee hè… zitten mijn vingers alweer onder de inkt/ ranja/ chocola/…’

2. Trekkerziendroom
Het kind dat zeer gevoelige oren heeft en buiten alles hoort (en vervolgens wil zien) wat met tractoren te maken heeft.
Te herkennen aan de volgende opmerkingen: ‘Wauw, het is een John Deer/ Coole trekker, kekke striping aan de zijkant.’

3. Middelpuntziendroom
Het kind dat het telkens weer lukt om onbedoeld in het middelpunt van de belangstelling te komen.
Te herkennen aan het op een iets hoger dan gemiddeld decibelniveau: ‘Ik weet het, ik weet het, ik weet het/ tenendiepe zuchten/ ah, nee hè, moet dat nu?/ tsss, dat je dat niet weet…’

4. Maandagmorgenkringziendroom
Het kind dat zich op maandagmorgen heeft voorgenomen eens uitgebreid en gedetailleerd te gaan vertellen over alle belevenissen van het weekend.
Te herkennen aan: '… En toen/ …en toen/ oh ja, bijna vergeten (gekoppeld aan niet in te tomen uitingen van overcontrole).’

5. Juhuhufziendroom
Het kind dat (vooral op het schoolplein) niet van plan is alleen of met kinderen te spelen maar geregeld komt buurten, aan je mouw hangt en komt klagen over het gedrag van anderen.
Het kind begint vaak op een bepaalde, niet nader te omschrijven toon met: ‘Juhuhuhuf… hij/ zij doet dit/ dat/ zus/ zo/…’

6. Trechterziendroom
Het kind waarvan je denkt dat het heel hard werkt maar ondertussen de gave heeft om ongezien niets te doen.
Te herkennen aan... (Nee, dit is bijna niet te herkennen, behalve als je gaat nakijken…).

7. Weetjeziendroom
Het kind dat op de meest onverwachte (en vooral ongelegen) momenten in de klas bij je komt om je iets te vertellen. Begint vaak met: 'Weet juuuuh…?'

8. Puntenslijpziendroom
Het kind dat op het meest bijzondere moment de punt van zijn potlood breekt en bij de (elektrische) puntenslijper staat voor je er op verdacht bent. Vanaf die plek kijkt het kind zelfvergenoegd als een kapitein over het schip hoe de dekzwabbers aan de noeste arbeid zijn, om vervolgens zuchtend en puffend te reageren wanneer je hem aan het werk probeert te krijgen.

9. Wcziendroom
Het kind dat op de meest vreemde (en vooral ongelegen) momenten nog even naar de wc moet terwijl je zeker denkt te weten dat het net is geweest.

10. Flierefluitziendroom
Het kind dat standaard op elke vraag standaard de schouders ophaalt terwijl het je met droeve hondenogen aanstaart. Ook wel 'Het kind dat even lijkt weg te dromen naar een luchtkasteel dat alleen hij/ zij ziet'.

Herkenbaar?

Hoeveel herken je er? Zeven van de tien? Acht? Negen?
We zijn er fantastisch goed in om elke leerling die niet het gedrag vertoont waar we altijd wat mee kunnen, na te doen, te beschrijven of te duiden.
We zijn er vaak 'goed' in om het kind dat niet kijkt zoals wij de wereld bekijken met al zijn tekortkomingen te beschrijven in termen van belemmerende factoren.
We zijn er 'nog beter' in om leerlingen die niet voldoen aan onze normen en waarden in een hokje te stoppen (het ligt vaak aan de ouders hoor) en er een sticker (komt omdat het een ziendroom heeft hoor) op te plakken.

Of is het misschien ons eigen distressgedrag?

We doen dat natuurlijk en vanzelfsprekend omdat we het dan niet over onszelf en onze "onmachtig" naar de leerling te hoeven hebben. Om ons eigen distressgedrag weg te lachen door precies te beschrijven wat voor ziendroom het kind heeft. Opdat we niet in de spiegel hoeven te kijken om te constateren dat we zelf aan het Nietelkkindbereikziendroom lijden.

Ziendromen bestaan niet

Ik heb alle ziendromen op een rijtje gezet. Ze bestaan niet bij kinderen. Er bestaan alleen leerlingen die we allemaal, elk met hun eigen kwaliteiten en behoeften, willen bereiken. Jij en ik willen dat. Ik heb mezelf in de spiegel gekeken en weet nu weer zeker: Ik wil anders kijken. Sterker nog, mijn missie is het om elke leerkracht in heel Nederland anders te laten kijken.

Process Communication Model (PCM)

En ik weet inmiddels hoe, op welke manier ik anders kijk en ik heb in het Process Communication Model (PCM) woorden gevonden die precies passen bij mijn (en jouw) intuïtie. Die woorden deelde ik inmiddels met duizenden leerkrachten tijdens workshops die ik geef door heel het land, tijdens teamtrainingen, nabesprekingen (na observaties) en lezingen. 

En jij?

Neem contact met me op als je nieuwsgierig bent en net als ik bovenstaande ziendromen wil uitbannen. Want niet het kind heeft een ziendroom. Ik heb het. En door dat onder ogen te zien weet ik dat niet het kind afwijkend gedrag vertoont. Ik weet alleen zeker dat ik het niet altijd makkelijk vind om te gaan met gedrag dat ik lastig vind te duiden. Jij dan? Mocht je deel willen nemen aan de driedaagse basistraining die ik in mei/juni 2018 in Odoorn geef, kijk dan op mijn website en vraag meer informatie of geef je op.

Jelte van der Kooi is trainer/adviseur in het onderwijs en richt zich vooral op communicatie tussen de leerkracht en de leerling.

 

Foto: Pan Xiaozhen via Unsplash