Home » Actueel » Hoera het WK is begonnen!

Hoera het WK is begonnen!

Het WK voetbal is begonnen en ik hoop nu al op de knock-out rondes met de onvermijdelijke zenuwslopende penalty-series. Wie is tegen de druk bestand? Waarom mist die sterspeler met die gave techniek (net als Messi in de eerste wedstrijd van Argentinië) en scoort die ruwe verdediger moeiteloos? Kun je de penalty’s trainen? De meningen, zeker in Nederland, lopen uiteen. Natuurlijk kun je het schieten vanaf 11 meter op doel trainen, maar de spanning van het moment is niet te evenaren zeggen vele kenners.

Ook in een wedstrijd komen vele momenten voor waarop in een split second een bal wordt verspeeld of een briljante opening wordt gevonden. Topvoetballers oefenen veel op hun techniek, systemen, looppatronen en automatismen.

Toch gaat het in een echte wedstrijd lang niet altijd goed. Vaak roept men dan dat de spelers ongeïnspireerd of egoïstisch zijn of dat de vermoeidheid toeslaat e.d. Dit staat haaks op wat je verwacht van een profvoetballer. In het algemeen durf ik wel te stellen dat profvoetballers goed getraind zijn en beschikken over een enorme wil om te winnen, elke wedstrijd weer, elke pass weer.
De reden dat het toch niet altijd lukt, is dat het onder druk veel moeilijker is om helder te denken. Coaches maken daar ook gebruik van door hun team te motiveren om “er op te knallen” of met “het mes tussen de tanden te spelen”, daarmee de druk bij de tegenstander te vergroten. Ze hopen dat dit er toe leidt dat de tegenstander moeite heeft helder te denken. Maar ja, als ook jouw team niet helder kan denken, kan dit leiden tot vreselijke schoppartijen of foutenfestivals. Ook deze zullen we vrijwel zeker tegenkomen op het WK.

Hoe herken je dat spelers niet meer helder denken?

Klinisch Psycholoog Dr. Taibi Kahler heeft een aantal stress gedragingen gecategoriseerd, die je ook in het voetbal terug ziet:

Overcontroleren
b.v een speler speelt niet meer af, wil alles zelf doen, kritisch is op anderen.

Preken/kruistocht/mening doordrukken
b.v. een speler preekt tegen medespelers, tegenstander, trainer, scheids- en/of grensrechter en kan zich niet neerleggen bij besluiten van anderen.

Domme fouten maken
b.v verkeerde balaanname, foute breedte passes, te lang treuzelen waardoor hij de bal verliest of de kans voorbij gaat.

Manipuleren/regels overtreden/extreme risico’s nemen
De bekende fopduiken, kaarten aansmeren, grove overtredingen, woest inkomen, zeer risicovolle alles of niets acties of niet mee verdedigen (man laten lopen).

Terugtrekken
b.v een speler onttrekt zich aan het spel en komt pas in actie als hij daartoe wordt aangespoord.

Beschuldigen
b.v een speler die anderen de schuld geeft “het was jouw man” en geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn handelen

Geen van deze gedragingen komt het spel, het team en het resultaat ten goede. Waarom doen zij het dan toch en hoe kun je dit voorkomen?

Hoe zorg je ervoor dat jouw spelers helder blijven denken, onder druk?

In de psychologie onderkent men 2 soorten stress, eu-stress (depositieve spanning die je ervaart om te presteren) en distress (de spanning die leidt tot het gedrag dat je hierboven ziet). Een zelfde situatie kunnen we de ene keer ervaren als eu-stress en de andere keer als distress. Dit verklaart ook waarom een speler de ene keer onder druk uitblinkt en de andere keer faalt. Het al dan niet vervullen van de psychologische behoefte speelt hierin een belangrijke rol. Taibi Kahler onderkent 8 behoeften die we allemaal in meer of mindere mate hebben, waarvan het niet vervullen tot voorspelbaar distress gedrag leidt. Dit verklaart ook waarom spelers vooral bepaalde stressgedragingen laten zien. Door de behoeften te vervullen vergroot je de mogelijkheid tot helder denken. Welke zijn het en welke distress gedragingen corresponderen daarmee?

Erkenning van werk
De trainer die zijn waardering uitspreekt voor je inzet. Heb je deze behoefte, maar krijg je die niet? Dan is de kans groot dat je het distress gedrag over-controleren laten zien om erkenning te krijgen.

Tijdstructuur

Is er structuur, weet je wanneer je iets moet doen, sommige spelers en teams hebben vaste rituelen voor een wedstrijd. Het ontbreken van deze structuur kan er toe leiden dat je gaat compenseren door het distress gedrag over-controleren en kritisch te worden op anderen.

 

Erkenning van meningen
De trainer die vraagt naar jouw mening en/of visie. Wordt er niet naar jou geluisterd dan kan het zijn dat je je gelijk gaat halen door te preken of op kruistocht te gaan;

 

Erkenning van persoon
De trainer en het team spreken hun waardering uit voor jou als persoon. Wanneer je geen erkenning van persoon ervaart, ga je je best doen om aardig gevonden te worden door te proberen te pleasen. Dit kan uiteindelijk leiden tot verminderde besluitvaardigheid en het maken van domme foutjes.

 

Zintuigelijke prikkels
Je zorgt voor een prettige omgeving, lekker muziekje en/of goed eten. Wordt deze behoefte niet vervuld, dan kan dat ook leiden tot het distress gedrag van het maken van domme foutjes.

 

Uitdaging

De trainer maakt jou speciaal of geeft jou een speciale opdracht of je creëert voor jezelf een uitdaging. Heb je deze behoefte en heb je geen uitdaging of ervaar je dat die uitdaging niet te halen is, dan kan dat leiden tot distress gedrag als manipuleren, drama creëren en regels overtreden om de kick van de uitdaging te hebben.

 

Alleen tijd

Krijg je even tijd voor jezelf, kun je je even afsluiten, sommige spelers doen een koptelefoon op. Heb je alleen tijd nodig, maar krijg je die niet? Dit kan tot gevolg hebben dat je het distress gedrag van het terugtrekken laat zien om aan je alleen tijd te komen.

 

Contact

Even aanraken, een dolletje. Gebrek aan dit speelse contact kan leiden tot het niet nemen van verantwoordelijkheid en het boven beschreven distress gedrag van beschuldigen.

 

Door goed voor je eigen psychologische behoeften en die van je teamgenoten te zorgen kun je de prestaties van je team aanzienlijk verbeteren. Dit geldt zowel in als buiten de sport.

Richard is trainer/coach van ondernemers, managers en professionals in het verbeteren van hun persoonlijke, team en zakelijke prestaties. Hiervoor gebruikt hij het Process Communication Model® van dr. Taibi Kahler. Een wetenschappelijk onderbouwd en zeer praktisch instrument om communicatie en motivatie te verbeteren en stress-gedrag te managen.

Wil je meer weten? Mail Richardvdveen@btopenworld.com